Auteur: Karl D’haveloose
Ik rij het terrein op waar de nieuwe site van Smids High End Tooling opdoemt en wordt verwelkomd door zaakvoerder Stefan Smids. Medezaakvoerder Michiel Vranckx kon er helaas niet bij zijn. Smids excuseert zich voor de groenaanleg die wel al ingepland, maar nog niet uitgevoerd is (dus er staat wat onkruid, knipoogt hij). De klik is er al, nu nog de eerste espresso en een heel interessant gesprek.
Stefan, oprichter van het bedrijf, is een verspaner pur sang en van jongs af begeesterd door alles wat mechanisch is. Hij heeft een graduaat mechanica op zak, en leerde alle takken van het verspanen bij een aantal metaalverwerkende bedrijven. Na het faillissement van zijn vorige werkgever zette hij de stap naar zelfstandigheid, net voor de financiële crisis. In een overgangsfase startte hij zijn eigen bedrijf op, in combinatie met zijn job bij VDL TIM.
In 2022 werd Michiel Vranckx, die al actief medewerker was, 50/50 mede-eigenaar. Michiel is jonger en luidt al de nieuwe generatie bij Smids High End Tooling in.
High-endverspanen is een enorm kapitaalintensieve activiteit en altijd een technologische uitdaging. Het opzet van Smids is altijd geweest om dingen te maken, die andere mensen niet kunnen maken of willen maken. “Op iedere hoek van de straat zit wel een draaier of frezer, die elkaar onderling de nek omdraaien. Dus gingen we het zoeken in het hogere segment. Concreet, stukwerk, kleine series machineonderdelen, moeilijke componenten in meerdere legeringen, ook voor aerospace bijvoorbeeld.”
Het werk bij een bepaalde klant stapelde zich in die mate op, dat Stefan verplicht werd om op zoek te gaan naar extra personeel en ruimte voor een toch wel wat groter wordend machinepark. Zo kwam er een speciale machine bij voor grote matrijzen en gereedschappen te vervaardigen. Het betreft hoofdzakelijk gereedschappen die gebruikt worden voor de productie van bipolaire platen voor brandstofcellen en elektrolysers. Kenmerkend voor deze tools zijn de grote oppervlakte van de werkstukken, maar met superkleine profielen. Freesjes en boortjes van 3/10e en 2/10e mm worden courant ingezet.
Europa, geen meerjarenplan en Azië kijkt over je schouder mee
Als we het over uitdagingen in de markt hebben, is Stefan recht voor de raap. Het economisch klimaat in België en zelfs Europa loopt mank.
“Enerzijds is er een overload aan regels, die dan ook nog om de haverklap veranderen, anderzijds zijn er de kosten die dat met zich meebrengt waardoor we (Europa) onszelf uit de markt prijzen. Bovendien ontbreekt een langetermijnstrategie.”
Smids opteert vooral om met zijn machinepark in het high-endsegment te blijven, maar wel te kiezen voor flexibele technologie, waarmee je alle kanten uit kan (defensie, energie, transport, ruimtevaart,…) en ook een ruimere productiehal.
Ondertussen nemen de Aziaten veel lokale klanten over. Bovendien hebben ze bij die overnames ook nog eens de neiging om in de toeleverketen te gaan speuren, waar ze nog verder kunnen besparen qua schakels in de waardeketen. Eens ze ontdekken met welke machine je werkt, wordt je Chinese klant je concurrent. Ze kopen identiek dezelfde machinetechnologie als die in je productiehal en kopiëren ze achter de coulissen je proces. In een sector zoals high-endbewerking moet je dus opletten dat je geen intellectueel eigendom wegschenkt. Bovendien weet je op voorhand dat je zal gepasseerd worden.
Smids High End Tooling is onlangs lid geworden van Agoria en verkent de mogelijkheden van netwerken en beurzen. Het bevestigt een beetje onze these: een toeleverancier moet op vandaag dringend uit de kast komen, en zelf de markt instappen , in plaats van die te ondergaan.
Nieuwe site en nieuwe investeringen gebaseerd op snelheid, betrouwbaarheid en groei
De nieuwe site is kakelvers (1 jaar oud) en telt een oppervlakte van 1.800 m² (vroeger 400 m²). De bedoeling is om in de nabije toekomst, meer als directe leverancier naar klanten uit bijvoorbeeld aerospace te gaan, in plaats van ergens een onbekende onderaannemer van een toeleverancier te zijn. Korter bij de klant in de toeleverketen en als cruciale co-engineeringpartner.
Particulier aan de bouw is dat voor de productie en het nameten de temperaturen in het gebouw constant moeten blijven. Een variatie van een paar graden kan je werkstuk, de bewerkingsgraad en de nauwkeurigheid al enorm beïnvloeden. Vandaar dat je dergelijke machines niet in een oude schuur kan gebruiken. Dit gebouw is dus over de ganse lijn clean en geklimatiseerd.
Ondertussen beschikt Smids High End Tooling over 2 vijf-assers en 3 drie-assers (waaronder een heel grote) van Makino en Hermle, gerund door 3 operatoren die ineens de programma’s runnen. Alle productie zit in CAM-files en er wordt al lang niet meer aan de machine zelf geprogrammeerd.
Smids High End Tooling investeert niet alleen in gebouwen en machinepark, maar ook in de nodige voorraden van speciale legeringen, die op afroep van de klant, onmiddellijk met de juiste CAM-files op de machines moeten kunnen geladen worden. Het gaat hier meestal om heel kritische onderdelen, die op heel korte tijd en vaak met maximumtoleranties van 2 micron bij de klant moeten arriveren. Voor Stefan is die snelheid en betrouwbaarheid cruciaal om het verschil te maken.
Ik probeer mijn interviewpartner even uit te dagen met de volgende vraag: ‘Zeg me nu eens hoe de ene verspaner het verschil kan maken met de andere. Concreet, wat is je concurrentieel voordeel als je concurrent dezelfde machines en software koopt’. Smids krijgt een brede glimlach over de lippen en countert onmiddellijk. “Je vergeet een derde pijler, namelijk succesvol verspanen vrees ik. Iedere goede verspaner heeft zijn eigen opgebouwde discipline en receptenboek van wat kan, niet kan en op welke manier iets economisch en functioneel zinvol kan worden gemaakt. Veel ingenieurs verschieten soms dat bij een eerste offerteaanvraag hier al een voorbeeld klaar ligt als ze binnenkomen. Soms maken we het product met een aantal wijzigingen, zodat het voor hen in de toekomst niet alleen goedkoper, met minder doorlooptijden, maar ook efficiënter geproduceerd wordt. Die receptuur en inzichten kan je nergens kopen.”
Door de juiste freestechnieken komen de stukken van de machines zonder enige nabewerking. In sommige gevallen komt het stuk van de machine met een oppervlakte ruwheid kleiner dan RA 0.2. Smids Tooling beschikt verder over een Mitutoyo Stratos-meetbank, een dure upgrade dus (0,9 micron). Dat komt omdat de Makino-machines al zo’n hoge precisiegraad hebben, dat de meetbank op dat vlak compatibel moet zijn.
To robotize or not
Wat verdere automatisering en robotisering betreft, blijft Smids in zijn bedenkingsfase. Voor een bedrijf dat heel speciale, kleine series gereedschappen maakt, heeft robotisering niet echt veel zin. Je gaat geen robot zetten aan een machine die 3 dagen aan hetzelfde stuk werkt.
De stukken die Smids High End Tooling maakt zijn niet alleen complex, maar soms ook heel groot. Het juist positioneren van grote werkstukken vereist veel expertise. Je zou in zijn geval al voor een grotere robot met de juiste skills moeten beschikken.
Echter, mocht het bedrijf jobs van machinebouwers krijgen die series van 300 en meer stukken vereisen, dan kan je bijna niet anders dan verder te robotiseren om concurrentieel te blijven. De piste wordt overwogen eens die markt voor hem voldoende opengaat.
‘Precision is my middle name’
Stefan is een ‘Stier’ van het bouwjaar 1972. De prille vijftiger zit er bijzonder energiek bij, ondanks alle uitdagingen als ondernemer en het feit dat hij even door een ziekte werd geveld. Stefan is er al weer volledig bovenop en weet perfect welke lessen je daaruit moet leren. We zitten voor een gedreven, maar wijs man. Hij wordt blij van zijn familie rond hem heen en de kleine geneugtes van een gezond en bescheiden man.
Smids zijn leven is zijn bedrijf: hij is gepassioneerd door precisie. “Dat is niet altijd een cadeau”, glimlacht Stefan. “Want alles wat ik van machines koop, moet aan die precisiehonger voldoen, wat een serieuze hap uit je budget kan schelen. Dergelijke machine kan snel 300 K kosten. Maar hierdoor blijf ik altijd wel voor op mijn toekomst.” Smids noemt het de kip of het ei. Hij koopt eerst de machine, vervolgens zoekt hij daarvoor de juiste klant.
Smids is geen baas, maar respect staat voorop. Dat geldt ook omgekeerd: geen respect tonen, is zonder ommekeer gedaan. Liever recht voor de raap in de hoop dat het ooit nog eens goed komt.
Als boodschap aan de lezer vat mijn gesprekspartner het als volgt samen. “Bij Smids mag je altijd aanbellen: hij kan niet alles, maar heel veel. En als hij het niet kan, dan zal hij je snel verder helpen met een andere oplossing, ook al komt die niet van hem.”
