Auteur: Karl D’haveloose

Belgen mogen dan geen zo’n zelfverzekerde techpitchers zijn als hun noorderburen, toch doen ze het allemaal maar even, meestal in alle discretie. Ik was op zoek naar een Belgische parel die onze these voor de beurs Machineering Nextgen Experience – straks op 26 en 27 maart in Kortrijk Xpo – even kon bevestigen. Ja, Belgische kmo’s gaan verder in advanced (reverse) engineering en hybride productiemethodes dan je misschien percipieert. Reden te meer voor mijn gesprekspartner om reikhalzend uit te kijken naar een bezoek van ons technologiemaakevent MNE 2026 (waarvoor je hier kan inschrijven).

Terug naar de essentie. Ik zit aan tafel met Philippe Ampe, general manager bij Desmedt, jong geweld, deze keer niet in kostuum, maar in de dagelijkse workoutfit. Desmedt werkt nauw samen met verschillende bedrijven, in hoofdzaak rond het thema ‘rotating equipment’. Het bedrijf Desmedt dat elektrische revisie van roterende machines (elektromotoren, pompen, reductiekasten, ventilatoren,…) doet, heeft een geïntegreerde CNC-draaierij LEDA BV.

In de synergieproposal zitten verder Vibrometrix (preventief en predictief industrieel onderzoek as a service ), Bewoco (automatisering) en Remotive (mechanisch onderhoud). Op zijn beurt ontstond VAARR uit de synergie tussen Desmedt en Remotive. Er was binnen de activiteiten veel nood aan niet meer beschikbare of moeilijk te reproduceren spare parts voor end-of-lifemotoren, -pompen, -ventilatoren en -reductiekasten. De uitdaging voor vele klanten is het zoeken naar die niet meer beschikbare spare parts – vooral in metaal – die je liever niet weggooit maar minstens kan herprinten of het liefst kan restaureren, zodat ze duurzaam hergebruikt kunnen worden.

Ampe verduidelijkt: “Beeld je een oude motor in, die nieuw misschien 10K kan kosten, maar waar eigenlijk gewoon een dekseltje op ontbreekt om terug in werking te stellen. Net dat deeltje is niet meer beschikbaar, maar essentieel om de motor terug draaiende te krijgen. Aangezien het over unieke series gaat, denk je al snel aan printen. Je komt dan bij powder bed coating als printtechniek, maar dan begin je vanaf nul. Anders gezegd, je gooit het originele onderdeel dus weg. Vanuit een revisieoptiek wil je liever een product, zoals een pompwaaier of een as, niet weggooien, eerder restaureren èn zelfs upgraden. Zo kom je tot een techniek waar je via DED een oud product herstelt door lagen op te printen en ineens ook CNC na te bewerken.”

Zo kom je uit bij een DMG Mori Lasertec 125 DED Hybrid in het geval van VAARR, waarmee je 3D scant, print en nabewerkt in 1 machine. Een kapot onderdeel wordt in de 5-asser gebracht en ingescand die tot 5 duizenste scant, waaruit de puntenwolktekening gegenereerd wordt. Uit de file wordt dan gekeken bij klanten of ze een perfecte kopie willen maken of of ze het product op maat willen upgraden qua  materiaal, vormgeving, extra’s.

Dat laatste is niet zo simpel, maar wel mogelijk. Als er reverse geëngineered wordt, gaat het team op zoek naar mogelijke materialen en legeringen. Vervolgens worden simulaties uitgevoerd die nagaan of het mogelijk om met het oorspronkelijk materiaal gewoon een kopie te maken. Concreet, de pompwaaier kan in de machine gelegd worden en gescand en 3D- gemodelleerd met de nodige herbruikbare files. Daarnaast wordt deze geprint en nabewerkt volgens de criteria van de klant.

VAARR, dat iets meer dan een jaar bestaat, wordt lean&mean gerund als een start-up en verkent alle mogelijke business cases,  waar klanten mee op de proppen komen. De use cases zijn immens, maar de business cases moeten voor het bedrijf en de klant matchen. In een straal van 500 km (buiten bij het onderzoekscentrum Fraunfhofer), staat dat type machine in het domein maintenance niet.

De engineeringpuzzle innovatief oplossen

“Uniek op de markt zijn, vereist ook dat je als frontrunner alle innovatiestress over je nek krijgt, want er zijn geen sectorgenoten om je mee te vergelijken. Dus op je traject moet je enorm veel leren, vallen en opstaan en dat durft niet iedereen”, lacht Ampe.

Als voorbeeld illustreert Ampe dat de kostprijs van brekermessen te vervangen circa 600 euro het stuk bedraagt. Stel dat je er 30 op een machine hebt, is dat misschien toch al een dure aangelegenheid. Bovendien moet je daarvoor de machine lang stilleggen, alles demonteren (dure downtime), stukken bestellen, hermonteren,… Brekermessen worden tijdens productie meestal volledig gehard, waardoor ze broos worden. Een mogelijke oplossing is die messen ineens te gaan upgraden, de kern van de messen in een zachtere legering uit te voeren en daarop een harde laag te printen (Stelliet 12 laag printen tot wel 65 HRC (malen van graan bijvoorbeeld). In dat geval moet concreet worden besproken of je de messen vervangt, gewoon restaureert of technologisch een upgrade geeft. DED-technologie biedt de optie om alles in 1 machine te laten gebeuren en met multimaterialen, wat in andere processen van gewoon opspuiten en nabewerken, altijd met meerdere machines moet gebeuren.

Een andere tak bij VAARR (zoals bij retrofits) is het uitvoeren scantechnologie om van klein (kleine onderdelen) tot heel groot (gebouwen en grote installaties) in te scannen, desnoods met drones en zo opnieuw onbestaande plannen digitaal te genereren.

Het zakenmodel is oorspronkelijk ontstaan uit de behoeftes van alle andere business units van Desmedt om toekomstgericht en duurzaam probleempuzzles op te lossen. Een huzarenstukje was bijvoorbeeld de herstelling van een gasturbine, waarvan de bronzen labyrintdichting was uitgevallen. Dit onderdeel vergt een wacht- en monteertijd van 23 weken.

“Door onze methodiek werd de downtime gereduceerd naar 3 weken. Het herstellen, maar ook upgraden van pompwaaiers en stortbochten met extra materiaaleigenschappen zoals Stelliet is een markt die nog maar pas in ontwikkeling is.”

VAARR zelf werkt enkel met 4 mensen, die ofwel operator, ingenieur of technisch tekenaar zijn. Heel veel werk, onderzoek en testen, dus weinig tijd om de markt op te gaan voor al die mogelijke business cases. De klanten komen via het netwerk van de andere groepsklanten, die met allerlei uitdagingen VAARR benaderen. Er zijn zoveel mogelijkheden, zoals in bouwmachines, mining en offshore, die nog de puzzlesolutions van VAARR niet kennen. Ampe is echter dringend op zoek naar een competente sales engineer, die het VAARR-DNA verder propageert.

Digital warehouse, materials as a service en parts on demand

VAARR herontdekt zijn mogelijkheden exponentieel. Door de scan- en reverse engineeringdiensten worden unieke stukken, waar geen plannen van bestaan, maar ook nieuwe geupgrade modellen als digital twin beschikbaar. Er is scantechnologie van 0.02 mm tot 200 meter beschikbaar. Voor veel klanten, die kritische unieke onderdelen liever niet op voorraad nemen, maar die wel snel beschikbaar moeten zijn, zorgt VAARR preventief dat de stukken op tijd beschikbaar worden.

Er werd geïnvesteerd om alle 2D- en 3D-scans in Siemens NX (CAD/CAM) te laden, back-ups te maken en om te zetten tot bruikbare CNC files. De materialen zijn ook altijd voor de klant op voorraad. Met een druk op de knop bij wijze van voorbeeld wordt de volledige flow van configuratie, bill of materials en machine-instructies in gang gezet voor een zo kort mogelijke levertijd.

Deze volledige investering, maar ook de materiaalvoorraden zijn een oefening en service, die in balans moeten blijven om alles voor de klant ook haalbaar en betaalbaar te maken. De win voor de klant zit hem meestal in betere materialencompositie, duurzaamheid, kortere downtimes en geen spare partvoorraden.

Ampe gooit even volgende bedenking in het voorradengesprek. “Wanneer er zich een incident voordoet, komen veel  klanten plots tot de conclusie dat ze niet meer weten waar het reserveonderdeel in de fabriek  ligt. Of het is kwalitatief verouderd (door corrosie en oxidatie bijvoorbeeld), er is een oude overstock van machines die niet meer in gebruik zijn en het kost enorm veel voor al die dure vierkante meters stock aan slapend geld, dus dan liever parts on demand dan nodeloze ergernis en kosten van de soms verloren voorraden. Mocht je in de industrie rondkijken, dan kom je tot het besef dat veel bedrijven kreunen onder statische stocks, waar geld in werd geïnvesteerd en nooit meer gebruikt kan worden. Kennis moet je zelf verzamelen en expertise zelf uitbouwen. Gelukkig is er kennis te putten uit de samenwerking met DMG, Fraunhofer en de DED Owners Group (Volkswagen, Red Bull Formula 1,…) waar leden kennis delen.

VAARR zet verder in op AI (shape and pattern recognition) om bijvoorbeeld het inlezen van complexe geometrieën te automatiseren naar optimale reverse engineering en virtuele simulaties, metingen en gedragingen van nieuwe productconfiguraties.

VAARR 2030-outlook: hergebruik, snel en beter

De ambities voor VAARR zijn in hoofdzaak om in de toekomst ieder kritisch onderdeel om het even welk materiaal duurzaam een nieuw leven te geven. Dit met zo weinig mogelijk materialenverlies en het liefst met extra performantie. Er zit heel wat onderzoek in het hergebruik van onderdelen die in gietijzer werden geproduceerd. Gietijzer is moeilijk te herstellen en bijna niet te herlassen. RVS is easy printable, gietijzer niet. Behuizingen van pompen en elektromotoren zijn vaak in gietijzer uitgevoerd. Vervangen door andere materialen kan ook, maar dan zit je in een weggooimarkt volgends Ampe. Hybrid printtechnologie zou hier het verschil moeten maken. VAARR wil het DED-segment tot 70 % van de toekomstige omzet uitbouwen. Het scannen, PMI en digital twin zijn de pijlers, die daar onlosmakelijk deel van uitmaken.

Ampe: pragmatisch practicus & hyperkineticus

Philippe is een gedreven en uit de praktijk technisch onderbouwde dertiger, Leeuw van horoscoop.  Hij geeft graag toe dat hij geen elektromechanisch ingenieur vanuit de schoolbank is. Hij verliet snel de duffe klasruimte om zich volledig te laten gaan op de werkvloer bij Motoren Desmedt. Technische problemen oplossen met hands-onoplossingen is hem van jongs af ingegeven door zijn vader/oprichter. Extra technologische mosterd zoekt hij bij ingenieur en collega-oprichter Jan De Winter.

Bij de revisie en het herstellen van onderdelen percipieert de klant meestal dat er een component terugkeert met een nieuw kleurtje, zonder te weten wat er onderliggend allemaal gebeurde. De wens van Philippe en Jan was altijd om in plaats van iets te herstellen, iets zelf te gaan produceren: van prototype tot product, dat zelfs beter is dan het origineel.

Hobby’s heeft Ampe nog weinig. Van vele hobby’s en sporten was Philippe thuis (zijn zolder ligt vol oude hobby-attributen), maar als ik het op vandaag samenvat met ‘padellen, pinten, reizen en licht hyperkinetisch gedrag’, schatert hij bevestigend. Ampe’s motto is ‘just go for it’, met 2 benen ineens en met volharding. Vermoedelijk wordt dit gesprek verder gezet tijdens Machineering Nextgen Experience, waar hij machines & pot en pint wel kan combineren.