Auteur: Karl D’haveloose

De hype rond GenAI is eindelijk voorbij en het is weer business as usual: ons zorgen maken over het betalen van losgeld bij ransomware-aanvallen, het vinden van de juiste mensen, de afnemende betrouwbaarheid van de toeleveringsketen en uitzoeken hoe slimme productie hierbij kan helpen.

Het mondiale rapport ‘State of Smart Manufacturing Report’ van Rockwell Automation voor 2025 is aanzienlijk korter dan editie 2024. Op basis van de brancheconferenties dit jaar en de bijna wanhopige behoefte van leveranciers  om AI in 2024 aantrekkelijk te maken, vermoed ik dat industrie 4.0 eindelijk  ‘ordinair’ ipv ‘most hyped’ is geworden . Hieronder zie je de landen en sectoren betrokken in het rapport.

Het gebrek aan enthousiasme rond AI, dat al geruime tijd deel uitmaakt van productiesoftwarestacks, heeft niets te maken met een afgenomen relevantie. AI werd vorig jaar pas de ster dankzij de opkomst van grote taalmodellen (LLM's) zoals ChatGPT (klinkt op vandaag al out of fashion), die uiteindelijk weinig of niets te maken hebben met wat er op de werkvloer gebeurt.

Nu de hype is weggeëbd, lijken fabrikanten AI eindelijk te beschouwen als gewoon een van de vele slimme productietools in hun arsenaal. Niemand krijgt nog lof of voelt zich speciaal omdat hij AI in zijn pitch gebruikt. De uitdaging is nu om uit te zoeken hoe AI het best kan worden toegepast. Ik denk dat Industrie 4.0 zich in dezelfde fase bevindt en dat dit waarschijnlijk de reden is waarom we de productie-experten het debat naar Industrie 5.0 proberen te forceren, wat soms  ronduit belachelijk overkomt.

Slimme productie is het heden, niet de toekomst. Concreet:  fabrikanten hebben hun use cases bewezen en de mislukte pilots afgeschreven. Nu kunnen kleine en middelgrote bedrijven zich op dit gebied wagen zonder zich al te veel zorgen te maken over verspilde investeringen en tijd. Een thema dat straks op ABISSNL en ABISSBE uitgebreid aan bod komt.

Produceer slim of verdwijn

De meeste Amerikaanse fabrikanten (81%) zeggen dat ze hun digitale transformatie versnellen gezien de huidige uitdagingen. ‘Het implementeren en integreren van nieuwe technologie’ staat nu op de eerste plaats van interne obstakels, terwijl het vorig jaar nog op de tweede plaats terug te vinden was. ‘Het integreren van slimme productietechnologie’, het derde interne obstakel dat in 2025 wordt genoemd, stond vorig jaar niet eens in de top vijf van obstakels.

In het vorige rapport werd Cloud/SaaS genoemd als de technologie met het hoogste rendement op investering. Respondenten in het rapport van dit jaar noemen investeringen in Cloud/SaaS als hun belangrijkste technologische prioriteit. Het nut van het afstappen van on-premservers en het inkrimpen van interne IT-teams lijkt definitief bewezen, waardoor technologieteams zich minder zorgen hoeven te maken over onderhoud en patches en zich kunnen concentreren op innovatie.

AI nam, zoals te verwachten, de tweede plaats in op de lijst van technologische investeringsprioriteiten.

Over AI gesproken...

De helft van de respondenten is van plan om in de komende 12 maanden AI te gebruiken ter ondersteuning van kwaliteitscontrole. Vorig jaar noemde 45% kwaliteitscontrole als hun belangrijkste AI-toepassing. Het lijkt erop dat fabrikanten eindelijk de pioniers hebben ingehaald die al decennia geleden machine learning-gebaseerde visionsystemen gebruikten om afwijkingen in onderdelen op transportbanden onder camera’s te detecteren. Mogelijk zijn we nu op een punt gekomen waarop fabrikanten het gebruik van deze technologie niet langer als een concurrentievoordeel moeten zien, maar het niet gebruiken ervan als een concurrentienadeel.

Iets minder dan de helft (49%) is van plan AI/ML te gebruiken voor cyberbeveiliging. Ironisch genoeg stelt het gebruik van AI-tools fabrikanten nog meer bloot aan een verhoogd cyberbeveiligingsrisico. Volgens de experts van IBM en Verizon gebruiken cybercriminelen steeds vaker AI om de effectiviteit van phishingcampagnes te vergroten. De inzet van AI/ML wordt de nieuwe cyberwapenwedloop.

Ongeveer twee op vijf (41%) respondenten is van plan AI/ML in te voeren om vaardigheidstekorten op te vullen en het tekort aan arbeidskrachten aan te pakken, bestaande talenten bij te scholen en de productiviteit te verhogen door werknemers in te zetten voor taken met een hogere toegevoegde waarde. Een derde van de respondenten is van plan AI te gebruiken om de toeleveringsketen te helpen beheren.

Slimme productie vereist slimmere mensen in de keten

Digitale transformatie staat gelijk aan het begrijpen van oude processen en deze omzetten in efficiëntere, digitale equivalenten. De meeste (83%) respondenten in het rapport van 2025 noemen analytisch denken en communicatie/teamwork als de belangrijkste vaardigheden voor nieuwe werknemers. Iets minder dan de helft (47%) noemt het toepassen van AI als een uiterst belangrijke vaardigheid in hun organisatie, een duidelijke stijging ten opzichte van vorig jaar (37%).

‘Het aantrekken van werknemers met de gewenste vaardigheden’ werd vorig jaar als de belangrijkste interne belemmering genoemd, maar zakt nu naar de vijfde plaats. Dit komt overeen met recente arbeidsmarktgegevens die een trage loongroei en minder vacatures in de productiesector laten zien.

Vorig jaar zei slechts 44% van de respondenten dat ze verzamelde gegevens effectief gebruiken. Dat aantal is in 2025 niet veranderd en in geen van beide jaarverslagen wordt aangegeven waarom. Anekdotisch gezien weerspiegelt dit recente gesprekken met leveranciers van productiesoftware over hoe klanten blijven vragen naar ‘datalakes’, terwijl ze met die gegevens eigenlijk weinig aanvatten. Werk aan de winkel dus voor de sector analytics.